نام کوچک و تغییر آن
نام کوچک و تغییر آن
داورگاه - نام در زمره احوال شخصیه فرد قرار دارد. بنابراین لازم است میان نام شخص و سایر اجزای احوال شخصیه وی تناسب وجود داشته باشد به نحوی که در صورت وقوع تغییر در این اجزاء نام فرد نیز قابل تغییر باشد.

نام کوچک و تغییر آن

به گزارش پایگاه خبری داورگاه، نام (اعم از کوچک و بزرگ) از دو ویژگی عمده برخوردار است:

ویژگی اول- نام در زمره احوال شخصیه فرد قرار دارد. بنابراین لازم است میان نام شخص و سایر اجزای احوال شخصیه وی تناسب وجود داشته باشد، به نحوی که در صورت وقوع تغییر در این اجزاء، نام فرد قابل تغییر باشد. برای همین است که علاوه بر اینکه نام فرد باید متناسب با جنسیت و مذهب فرد باشد (تبصره ۳ ماده ۲۰ قانون ثبت احوال)، با تغییر جنس و یا دین فرد، باید امکان تغییر نام را پذیرفت.

ویژگی دوم- نام (به خصوص نام کوچک) سبب تمییز اشخاص از یکدیگر می گردد؛ بنابراین لازم است که: اولا نام فرد در طول زندگی ثابت باقی بماند و تغییر آن محدود به موارد استثنایی و متکی به نصوص قانونی باشد. ثانیا هر فرد یک نام داشته باشد و تعدد نام که شناسایی افراد را سخت می نماید، پذیرفته نشود.

تعیین کننده نام کوچک

پایگاه خبری داورگاه – حق داشتن نام حقی غیرمالی و ناظر به شخصیت خود فرد است؛ علی الاصول نیز می باید خود فرد در تعیین آن نقش داشته باشد، در عین حال از آنجا که تعیین نام غالبا در هنگام اعلام تولد به مامور ثبت احوال انجام می شود و صاحب شناسنامه در چنین هنگامی از اهلیت استیفاء برخوردار نیست، تعیین نام توسط فردی غیر از صاحب نام مجاز تلقی می شود. بر اساس ماده ۲۰ قانون ثبت احوال، انتخاب نام بر عهده اعلام کننده است و اعلام کننده نیز بر حسب تبصره ۱ ماده ۶ قانون ثبت احوال، کسی است که مکلف به اعلام واقعه تولد است؛ ماده ۱۶ همان قانون نیز مکلفان به اعلام تولد را تعیین کرده است.

مشخصات لازم برای نام کوچک

الف: وحدت نام

اعلام کننده تنها اختیار دارد که یک نام برای فرد متولد شده معرفی نماید نه بیشتر. البته انتخاب نام مرکب (مانند محمد مهدی و…) اگر عرفا یک نام محسوب شود، مجاز است. بنابراین ملاک در وحدت یا تعدد نام، عرف است (ماده ۲۰ قانون مزبور). در همین راستا در بند ۲ دستورالعمل مصوب شورای عالی ثبت به تاریخ ۱۶/۱۲/۶۴ ناظر به تعیین نام های ممنوع، به ممنوعیت انتخاب اسامی مرکبی که عرفا یک نام محسوب نمی شود تاکید شده است و در مقام توضیح آن به عبارت ((اسامی مرکب ناموزون)) اشاره شده و اسامی نظیر ((سعید بهزاد)) و ((شهره فاطمه)) از جمله مصادیق عدم رعایت قاعده انتخاب نام واحد برشمرده شده است.

ب: مجاز بودن نام

می دانیم که با توجه به اصل اباحه، اشخاص به انجام هر اقدامی مجازند و این فعل ممنوع است که نیاز به ذکر در نصوص دارد. بنابراین در مورد تعیین نام نیز باید معتقد بود که افراد مجاز به انتخاب هرنامی هستند مگر نام هایی که ممنوعیت انتخاب آنها در قانون تصریح شده باشد. بنابراین مامور ثبت احوال موظف است نام اعلام شده را ثبت نماید مگر اینکه نام انتخاب شده از اسامی ممنوع باشد. در صورت بروز اختلاف میان مامور و اعلام کننده نیز مراتب برای اتخاد تصمیم از طریق اداره کل ثبت احوال استان به شورای عالی ثبت ارسال می شود.

در خصوص اسامی ممنوع تبصره ۱ ماده ۲۰ قانون ثبت احوال مقرر می دارد: ((انتخاب نام هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می گردد و همچنین انتخاب عناوین و القاب و نام های زننده و مستهجن یا نامتناسب با جنس ممنوع است)). بر اساس تبصره ۲ همان ماده نیز ((تشخیص نام های ممنوع با شورای عالی ثبت احوال می باشد و این شورا نمونه های آن را تعیین و به سازمان اعلام می کند)).

شورای عالی ثبت نیز در دستورالعمل مصوب ۱۶/۱۲/۶۴ به مصادیق نام های ممنوع اشاره کرده است:

۱- نام هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی گردد مانند عبداللات و عبدالعزی و…

۲- اسامی مرکبی که عرفا یک نام محسوب نمی شود (اسامی مرکب ناموزون) مانند سعید بهزاد و شهره فاطمه، حسین معروف به کامبیز و…

۳- عناوین اعم از لشکری و یا کشوری و یا ترکیبی از اسم و عنوان مانند سروان، سرتیپ، دکتر، شهردار و یا سروان محمد و شهردار علی.

۴- القاب اعم از ساده و یا مرکب مانند ملک الدوله، خان و یا شوکت الملک و حاجیه سلطان و یا سلطانعلی.

۵- اسامی زننده و مستهجن: آن دسته از نام هایی است که برحسب زمان و مکان و یا به دلایل و جهات ذیل برای شخص دارنده آن زننده و مستهجن باشد و مراتب به تایید شورای عالی ثبت برسد:

۱-۵ نام هایی که معرف صفات مذموم و مغایر با ارزش های والای انسانی است، مانند گرگ و قوچی و…،

۲-۵ نام هایی که با عرف و فرهنگ غالب و مقدسات مذهبی مردم مغایر باشد مانند لات و خونریز و چنگیز و…،

۳-۵ نام هایی که موجب اشاعه و ترویج فرهنگ بیگانه و فرهنگ سلطه گردد مانند وانوشکا، ژاکارد و شاهدوست و…،

۴-۵ نام هایی که موجب تحقیر اشخاص بوده و یا معنای لغوی آن در جامعه قابل پذیرش نباشد مانند صدتومانی، گت آقا، کنیز و گدا و…،

۵-۵ در صورتی که اسامی انتخاب دشه محلی با توجه به موقعیت و منزلت اجتماعی شخص و یا شرایط زمان و مکان مناسب نباشد.

۵-۶ اسامی نامتناسب با جنس مانند نصرت و ماشاء الله برای اناث و یا انتخاب اشرف و یا اکرم برای افراد ذکور و…)).

  • نویسنده : احسان نصوحی
  • منبع خبر : اختصاصی داورگاه : برگرفته از کتاب حقوق ثبت احوال اثر دکتر عباس میرشکاری