درس حقوق تجارت را چگونه مطالعه کنیم؟
درس حقوق تجارت را چگونه مطالعه کنیم؟
داورگاه - قانون تجارت ایران مهم‌ترین مجموعه مدون قوانین مربوط به امور بازرگانی در ایران است که اساس حقوق تجارت ایران را تشکیل می‌دهد. این قانون در سیزدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۱۱ در ششصد ماده توسط مجلس شورای ملی تصویب شد. این قانون بر مبنای قانون تجارت ۱۸۰۷ فرانسه (معروف به کد ناپلئون) ترجمه و تهیه شده‌است، قریب به اتفاق حقوقدانان ایرانی قانون مذکور را ناکافی و بیش از اندازه ناقص و مبهم می‌دانند. به ‌جز در مورد شرکت‌های سهامی (که مقررات لایحه اصلاحی قانون تجارت مصوب سال ۱۳۴۷ مجرا است) و برخی مقررات مربوط به دلالی و ورشکستگی بقیه مقررات این قانون به قوت خود باقی است.

درس حقوق تجارت را چگونه مطالعه کنیم؟

پیشینه قانون تجارت در ایران

به گزارش پایگاه خبری داورگاه و به نقل از سایت احسان نصوحی ، قانون تجارت ایران مهم‌ترین مجموعه مدون قوانین مربوط به امور بازرگانی در ایران است که اساس حقوق تجارت ایران را تشکیل می‌دهد. این قانون در سیزدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۱۱ در ششصد ماده توسط مجلس شورای ملی تصویب شد. این قانون بر مبنای قانون تجارت ۱۸۰۷ فرانسه (معروف به کد ناپلئون) ترجمه و تهیه شده‌است، قریب به اتفاق حقوقدانان ایرانی قانون مذکور را ناکافی و بیش از اندازه ناقص و مبهم می‌دانند. به ‌جز در مورد شرکت‌های سهامی (که مقررات لایحه اصلاحی قانون تجارت مصوب سال ۱۳۴۷ مجرا است) و برخی مقررات مربوط به دلالی و ورشکستگی بقیه مقررات این قانون به قوت خود باقی است.

در این قانون (قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱) اصول مربوط به معاملات تجاری، دفاتر تجارتی، شرکت های تجاری، اسناد تجاری و چک، دلالی، حق العمل کاری، قرارداد حمل و نقل، قائم مقام تجارتی و سایر نمایندگان تجارتی، ضمانت، ورشکستگی، اسم تجارتی و شخصیت حقوقی بیان می‌شود.

در سال ۱۳۴۷ مقررات بخش شرکت‌های سهامی قانون تجارت اصلاح شده و در سیصد ماده مقررات جدیدی برای شرکت ‌های سهامی عام و خاص در قالب (لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت) وضع گردید. در حال حاضر در خصوص شرکت های سهامی (عام و خاص) این لایحه اعمال می شود.

بنابراین در حال حاضر داوطلب در موقع مطالعه درس حقوق تجارت با دو قانون روبرو است و باید هر دو این قوانین را مطالعه نماید (قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ و لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷). در همه کتاب های قانون تجارت، این دو قانون موجود است.

منابع مطالعاتی درس حقوق تجارت

دانشجویان محترم برای مطالعه درس حقوق تجارت می توانند از دوره ۴ جلدی حقوق تجارت از دکتر ربیعا اسکینی (انتشارات سمت) به عنوان یک منبع معتبر استفاده نمایند. این منبع برای آمادگی درس حقوق تجارت در همه آزمون های حقوقی اعم از (آزمون وکالت، قضاوت، کارشناسی ارشد و دکتری) مناسب است. لازم به ذکر است که داوطلبان آزمون دکتری حقوق خصوصی نیز می توانند در کنار این منبع، از کتاب حقوق شرکت های تجاری از دکتر محمدرضا پاسبان (انتشارات سمت) نیز استفاده نمایند.

چگونه درس حقوق تجارت را مطالعه کنیم؟

برخی از دانشجویان از درس حقوق تجارت فراری هستند و تنها دلیل آنها هم خسته کننده بودنِ محتوای این درس است. این دلیل هم صحیح است، به این دلیل که این قانون در سال ۱۳۱۱ تصویب شده است و ممکن است برخی از مواد آن واقعا از نظر نگارشی نامفهوم باشد و داوطلب مجبور شود چندین مرتبه جهت فهم مبحث، ماده را مطالعه کند.

برخی از مواد هم حاوی کلماتی است که دیگر آن کلمه در زبان فارسی استفاده نمی شود (برای مثال کلمه “دلو” در تبصره ماده ۳۱۸ قانون تجارت که منظور از این کلمه “بهمن ماه” است). این موارد ناشی از قدیمی بودن این قانون می باشد.

برای یادگیری صحیح درس حقوق تجارت توصیه می شود علاوه بر متن قانون از کتب حقوق تجارت (به خصوص منابع ذکر شده) استفاده شود. سعی کنید مباحث را به صورت مرتبط باهم بخوانید. برای مثال، بهتر است حقوق تجارت به این ترتیب (این ترتیب از فهرست قانون تجارت بیان می شود) مطالعه شود:

۱- دفاتر تجارتی، دفتر ثبت تجارتی، ورشکستگی، اعاده اعتبار، اسم تجارتی و شخصیت حقوقی.

۲- شرکت های تجارتی (به جز شرکت سهامی در قانون تجارت) و لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت.

۳- اسناد تجاری (برات، سفته، چک)، اسناد در وجه حامل.

۴- دلالی، حق العمل کاری، قرارداد حمل و نقل، قائم مقام تجارتی و ضمانت.

مهمترین قسمت های قانون تجارت از نظر طرح سوال، قسمت شرکت های تجارتی به خصوص لایحه اصلاحی، اسناد تجاری و ورشکستگی می باشد.

قوانین خاص مرتبط با قانون تجارت

در کنار مطالعه هر قانون عامی باید قوانین خاص مرتبط با آن قانون نیز مطالعه شود. قوانین خاص مرتبط با قانون تجارت:

۱- قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات بعدی

۲- قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب ۱۳۱۸

۳- قانون بخش تعاوتی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران (مخصوص شرکت های تعاونی) مصوب ۱۳۷۰

۴- قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴.

آرای وحدت رویه مرتبط با قانون تجارت

آرای وحدت رویه مرتبط با قانون تجارت به ترتیب شماره رای عبارتند از:

رای وحدت رویه شماره ۶۲ مورخ ۵۱/۱۱/۱۱

رای وحدت رویه شماره ۱۲ مورخ ۴۱/۷/۱۱

رای وحدت رویه شماره ۹۰ مورخ ۵۳/۱۰/۴

رای وحدت رویه شماره ۵۹۷ مورخ ۷۴/۲/۱۲

رای وحدت رویه شماره ۶۲۳ مورخ ۴۵/۴/۲۰

رای وحدت رویه شماره ۲۹ مورخ ۶۳/۸/۲۸

رای وحدت رویه شماره ۵۶۱ مورخ ۷۰/۳/۲۸

رای وحدت رویه شماره ۲۹۰ مورخ ۵۰/۹/۱۷

رای وحدت رویه شماره ۱۵۵ مورخ ۴۷/۱۲/۱۴

رای وحدت رویه شماره ۶۸۸ مورخ ۸۵/۳/۲۳

رای وحدت رویه شماره ۵۳۶ مورخ ۶۹/۷/۱۰

رای وحدت رویه شماره ۱۷۹۸ مورخ ۳۱/۱۱/۱۶

رای وحدت رویه شماره ۳۲۷۱ مورخ ۳۹/۱۰/۱۹

رای وحدت رویه شماره ۲۱۲ مورخ ۵۰/۷/۱۰

نکته ۱: ممکن است هرسالِ آرای وحدت رویه ای علاوه بر آرای مذکور توسط هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز صادر شود.

نکته ۲: سعی می کنم متن آرای مذکور را به زودی در پایگاه خبری داورگاه جهت استفاده قرار بدهم.

نکته ۳: به زودی متن قوانین خاص مرتبط با قانون تجارت در پایگاه خبری داورگاه جهت استفاده قرار خواهد گرفت.

  • نویسنده : احسان نصوحی
  • منبع خبر : سایت حقوقی احسان نصوحی